Mùa hè là thời điểm nhiệt độ tăng cao, không khí khô nóng, lại thêm việc sử dụng máy lạnh thường xuyên khiến cơ thể - đặc biệt là hệ hô hấp - dễ bị tổn thương. Chúng ta thường xuyên gặp phải tình trạng khô họng, ho khan, có đờm, khàn tiếng, nhất là ở người già và trẻ nhỏ.

Theo Y học cổ truyền, phổi là tạng “khí âm”, tính ưa mát mẻ, ưa nhuận mà kỵ táo khô. Vào mùa hè, nhiệt tà và táo khí rất dễ xâm phạm phế âm, làm tổn thương lớp bảo vệ niêm mạc hô hấp. Ngoài việc điều chỉnh lối sống và môi trường sinh hoạt, chế độ ăn uống dưỡng phổi, nhuận táo, thanh nhiệt là một phương pháp hỗ trợ thiết thực, tự nhiên và an toàn.

Dưới đây là những loại rau củ mùa hè phổ biến, dễ tìm, giá rẻ, nhưng có tác dụng rất tốt trong việc bảo vệ và làm dịu hệ hô hấp:

1. Củ sen

Tác dụng: Thanh nhiệt, làm mát phổi, giảm đờm, dịu họng.

Củ sen có kết cấu giòn, mọng nước, khi cắt ra có các sợi nhầy - đó là mucin, chất giúp bảo vệ niêm mạc đường thở, giảm khô rát và ngứa cổ. Củ sen tươi dùng sống thì mát, thanh phế, nấu chín thì bổ tỳ ích khí - đều tốt cho người hay ho nhẹ, khô miệng vào mùa hè.

Cách dùng gợi ý:

- Gỏi củ sen trộn rong biển, tàu hũ ky (phù trúc).

- Canh củ sen hầm xương, hoặc xào với nấm.

2. Củ bách hợp ( tỏi rừng)

Tác dụng: Dưỡng âm, nhuận phổi, giảm ho, dễ ngủ.

Củ huệ tươi có vị ngọt mát, thường dùng để làm dịu cổ họng, giảm ho khan và giúp ngủ ngon - rất thích hợp cho người hay bị khô họng do nằm điều hòa lâu. Ngoài ra, củ huệ còn hỗ trợ làm mát tâm - giảm bồn chồn, khó ngủ.

Cách dùng gợi ý:

- Xào cùng cần tây, cà rốt và hạt điều.

- Nấu chè với nấm tuyết (ngân nhĩ), táo đỏ.

3. Bông súp lơ xanh

Tác dụng: Bảo vệ tế bào phổi, chống ô nhiễm, giảm viêm nhẹ.

Bông súp lơ xanxanh chứa nhiều chất chống oxy hóa mạnh, đặc biệt là sulforaphane - giúp giảm tổn thương phổi do khói bụi, ô nhiễm không khí hoặc khói thuốc. Thường xuyên ăn bông cải có thể tăng khả năng “tự vệ” của hệ hô hấp trước các yếu tố gây hại bên ngoài.

Cách dùng gợi ý:

- Hấp chín nhẹ, trộn salad với cà chua.

- Xào cùng củ sen, cà rốt, hoặc nấm để làm món ăn thanh mát.

4. Bí đao

Tác dụng: Thanh nhiệt, lợi tiểu, giải độc, tiêu đàm.

Bí đao có lượng nước dồi dào (gần 96%), tính mát, có khả năng làm dịu cơ thể, làm loãng đờm, hỗ trợ thanh lọc phổi. Đây là món ăn rất phổ biến vào mùa hè trong các bữa cơm gia đình.

Cách dùng gợi ý:

- Nấu canh bí đao với nấm, đậu nành non, trứng chiên.

- Xào cùng hành lá, tỏi hoặc dùng làm món hầm thanh mát.

5. Bí ngòi

Tác dụng: Làm mát phổi, giảm ho nhẹ, dễ tiêu hóa.

Bí ngòi là loại rau củ mùa hè ít được nhắc đến, nhưng lại có hiệu quả nhuận phổi rất tốt. Bí ngòi chứa nhiều nước, giúp làm ẩm niêm mạc họng, rất thích hợp với người hay ở phòng máy lạnh bị khô mũi, khô họng. Ngoài ra, hoạt chất tự nhiên trong bí ngòi có thể giúp làm sạch bụi bẩn và đờm khỏi đường hô hấp.

Cách dùng gợi ý:

- Xào bí ngòi thái sợi với nấm bào ngư hoặc nấm kim châm.

- Nấu canh hoặc làm salad trộn lạnh để đổi vị.

Một số lưu ý khi sử dụng thực phẩm dưỡng phổi:

- Người hay lạnh bụng, tiêu hóa kém không nên ăn quá nhiều thực phẩm có tính mát như củ sen sống, củ huệ tươi, bí đao sống.

- Bông cải xanh nên hấp nhẹ, nhai kỹ để giải phóng tối đa chất chống oxy hóa.

- Bí ngòi nên ăn lượng vừa phải nếu bạn có vấn đề về tuyến giáp hoặc đang thiếu iod.

- Những thực phẩm này chỉ có tác dụng hỗ trợ, không thể thay thế thuốc điều trị nếu có bệnh lý hô hấp.

- Nếu xuất hiện ho dai dẳng, khó thở, sốt cao, nên đến bệnh viện để được chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời.

Giữa cái nóng khô hanh của mùa hè, việc chăm sóc sức khỏe lá phổi là điều cần thiết, nhất là với người cao tuổi, trẻ nhỏ hoặc người thường xuyên làm việc trong môi trường điều hòa, ô nhiễm.

Thông qua chế độ ăn uống hợp lý, với những loại rau củ mát lành - dễ chế biến - gần gũi với mọi gia đình, bạn hoàn toàn có thể giúp cơ thể tự điều hòa, bảo vệ đường hô hấp, giảm khô rát họng và phòng ngừa các bệnh mùa hè thường gặp.

Hãy chăm sóc lá phổi của bạn bắt đầu từ… mâm cơm mỗi ngày!