Người xưa sống thuận theo tự nhiên: ngủ sớm, dậy sớm, ăn uống điều độ và lao động cân bằng. Trong khi đó, nhịp sống hiện đại với thức khuya, căng thẳng kéo dài, ăn uống thất thường và lạm dụng sức lực đang âm thầm bào mòn “tinh thận” - nền tảng sức khỏe theo quan niệm Đông y. Cũng vì vậy mà các tình trạng Thận Âm Hư và Thận Dương Hư ngày càng trở nên phổ biến.

Trong Đông y, thận được xem là “tiên thiên chi bản” - tức gốc rễ của sự sống. Thận chủ tinh, chủ cốt tủy, liên quan mật thiết đến sinh trưởng, sinh dục, xương khớp, tóc tai, trí nhớ và cả chất lượng giấc ngủ. Khi chức năng của thận suy giảm, cơ thể thường biểu hiện theo hai xu hướng mất cân bằng chính: Thận Âm Hư và Thận Dương Hư.

Thận Âm Hư - Khi cơ thể thiếu “nguồn nước mát”

Đông y ví âm dịch như nguồn nước nuôi dưỡng và làm mát toàn thân. Khi âm dịch hao tổn, cơ thể dễ xuất hiện tình trạng “hư hỏa bốc lên”, gây cảm giác nóng trong, khô háo và bứt rứt.

Người thuộc thể Thận Âm Hư thường có biểu hiện tóc bạc sớm, tóc dễ gãy rụng, cơ thể gầy gò, thiếu sức sống. Giấc ngủ không sâu, dễ mơ nhiều, hay giật mình giữa đêm cũng là dấu hiệu khá điển hình. Nhiều người thường cảm thấy nóng trong người, đặc biệt là lòng bàn tay bàn chân nóng, mặt đỏ nhẹ vào chiều tối hoặc hai má hây hây đỏ.

Ngoài ra, người âm hư thường dễ cáu gắt, tâm trạng bồn chồn, lưỡi đỏ và ít rêu lưỡi. Việc tiểu tiện vàng, đại tiện táo, đau lưng mỏi gối, cơ thể nhanh mệt cũng xuất hiện khá phổ biến. Ở nam giới có thể gặp tình trạng di tinh, mộng tinh; còn nữ giới thường kinh nguyệt ít hoặc chu kỳ không đều.

Theo các bác sĩ Đông y, những người hay mất ngủ, nóng trong, cơ thể gầy và dễ khô háo thường nghiêng về thể âm hư. Trong sinh hoạt hằng ngày nên chú ý ngủ sớm, hạn chế thức khuya và bổ sung các thực phẩm có tính dưỡng âm như đỗ đen, mè đen, kỷ tử, hoài sơn…

Thận Dương Hư - Khi cơ thể thiếu “nguồn nhiệt”

Nếu dương khí được ví như ngọn lửa sưởi ấm và thúc đẩy vận hành khí huyết, thì khi dương khí suy yếu, cơ thể sẽ rơi vào trạng thái lạnh, trì trệ và thiếu sức sống.

Người bị Thận Dương Hư thường rất sợ lạnh, tay chân lạnh, thích nơi ấm và ngại vận động. Sắc mặt thường nhợt nhạt, xanh xám hoặc thiếu thần sắc. Họ dễ cảm thấy uể oải, buồn ngủ, giảm trí nhớ và thiếu năng lượng trong sinh hoạt hằng ngày.

Một dấu hiệu dễ nhận biết khác là tình trạng tiểu đêm nhiều, đại tiện lỏng hoặc nát, cơ thể dễ phù nhẹ - đặc biệt ở chân. Lưng gối thường mềm yếu, đôi khi kèm ù tai hoặc ra mồ hôi trộm. Lưỡi nhạt màu, bệu và có rêu trắng dày cũng là đặc trưng thường gặp của thể dương hư.

Ở nam giới, tình trạng suy giảm sinh lý, giảm ham muốn có thể xuất hiện. Với nữ giới, cơ thể dễ lạnh, tử cung lạnh và khó thụ thai hơn.

Những người có biểu hiện sợ lạnh, chân tay lạnh, hay tiểu đêm hoặc tinh thần thiếu sức sống thường được xem là nghiêng về thể dương hư. Đông y khuyên nên giữ ấm cơ thể, ngủ đủ giấc và tăng cường các thực phẩm giúp ôn bổ dương khí như thịt bò, thịt cừu, lá hẹ… Đồng thời nên hạn chế đồ ăn thức uống lạnh như nước đá, dưa hấu, lê hoặc dưa chuột.

Bạn đang nghiêng về Thận Âm Hư hay Thận Dương Hư?

Trên thực tế, nhiều người có thể xuất hiện đồng thời cả hai nhóm biểu hiện ở mức độ khác nhau. Việc tự nhận biết sớm các dấu hiệu của cơ thể sẽ giúp bạn điều chỉnh lối sống, nghỉ ngơi và ăn uống hợp lý hơn trước khi tình trạng kéo dài.

Nếu bạn thường xuyên gặp các biểu hiện kể trên, hãy chú ý quan sát cơ thể mình kỹ hơn và cân nhắc thăm khám với bác sĩ chuyên môn để được tư vấn phù hợp.